De twee gezichten van IJsseloog

Datum: 19 november 1998
Bron: ANP
Categorie: Recreatie

KAMPEN/KETELHAVEN (ANP) - Recreëren op een 45 meter diepe gifput. Als het slibdepot in het Ketelmeer klaar is, wordt het realiteit. Het kunstmatige eiland IJsseloog, aangelegd rond het 250 miljoen gulden kostende slibdepot, moet het Ameland van de Flevopolders worden. De eerste 1,5 miljoen kuub giftig slib is als proef inmiddels in het depot gestort, op IJsseloog hebben de eerste 55 bloemen- en plantensoorten zich genesteld. Nog een jaar of vijf, dan kan de eerste toerist aan wal. Het Ketelmeer diende tientallen jaren als het rioolputje van West-Europa. De Rijn en de IJssel voerden miljoenen kilo's giftig rivierslib mee, afkomstig van de zware industrieën in het Duitse Ruhrgebied. De zware metalen bezonken op de bodem van het Ketelmeer. Onderzoek van Rijkswaterstaat wees uit dat de bovenste 50 centimeter slib van de Ketelmeerbodem hierdoor veel ernstiger vervuild is dan aanvankelijk gedacht. Sanering van het hele meer bleek noodzakelijk. Er moest een plek komen om de naar schatting 15 miljoen kuub giftig slib (klasse 3 en 4) op te kunnen slaan. Rijkswaterstaat besloot tot de aanleg van een 45 meter diepe put in het midden van het Ketelmeer. Rond dit depot, met een doorsnee van duizend meter, kwam een tien meter hoge en ruim drie kilometer lange ringdijk, die het gif tot in lengte van jaren van de buitenwereld moet scheiden. De werkzaamheden begonnen in het voorjaar van 1996. Het is een project van grote getallen en lange adem: aanleg van het depot, inclusief recreatie-eiland IJsseloog, kost 250 miljoen gulden. De kosten van de saneringsoperatie, die in 1999 begint en zeker tot 2010 in beslag neemt, zijn geraamd op 200 miljoen. De belangstelling voor het project is groot en internationaal: jaarlijks bezoeken 10.000 mensen het informatiecentrum bij Ketelhaven. Regelmatig vaart een groep toeristen rond het eiland, maar aan land mogen ze nog niet. Het duurt nog zeker vijf jaar voordat de veen- en kleibodem van het eiland voldoende is ingeklonken en de 250 hectare grote vlakte veilig genoeg is om te betreden. Naast IJsseloog komen twee kleinere eilandjes (110 hectare), Schokkerbank en Hanzeplaat. Deze worden ingericht als natuur- en recreatiegebied. Hoewel IJsseloog nog maar kort bestaat, kent het nu al een rijke verzameling flora en fauna. Watervogels zoals zwanen, ganzen, lepelaars, bergeenden en futen bevolken buiten de wintermaanden het eiland en er groeien inmiddels 55 soorten bomen en planten. ,,Die zijn allemaal uit zichzelf aan komen waaien. Dat is echt ongelooflijk'', zegt woordvoerster M. Gründemann van Rijkswaterstaat. ,,Wilgen beginnen er volop te groeien, maar ook boterbloemen, wilde tomaten, zeggen, riet, en moerasandijvie. Als de machines zwijgen en je bent buiten het zicht van het depot, dan is het hier een prachtig stukje natuurgebied.'' Toch blijft het een merkwaardige combinatie: natuur en recreatie op een giftige put met 20 miljoen kuub vervuild bodemslib. ,,Inderdaad'', zegt Gründemann. ,,De eenzame paling die er in slaagt vanuit het Ketelmeer over de dijk te kruipen om in het depot te plonzen is reddeloos verloren. Maar buiten de ringdijk zal niemand iets merken.'' Het waterpeil in het depot staat kunstmatig permanent minimaal vier meter onder NAP. Dat is lager dan de bodem van het Ketelmeer, waardoor het onmogelijk is dat verontreinigd slib vanuit het depot in het omringende milieu terechtkomt. Bij het graven van het depot kwamen de afgelopen twee jaar bijzondere vondsten boven water. Het eerste hoogtepunt was in 1996 de vondst van enkele enorme zwerfkeien uit de laatste IJstijd. Even later kwamen via de zandzuiger ook nog twee mammoetbotten tevoorschijn. Nader onderzoek in Lelystad wees uit dat het een onderbeen en een knieknook zijn van een mammoet die ruim 25.000 jaar geleden in het gebied geleefd heeft. De bijzondere beenderen pronken inmiddels al geruime tijd in het informatiecentrum in Ketelhaven.