Rijkswaterstaat heeft in 2005 een meetcampagne opgezet om meer inzicht te krijgen in de ontwikkelingen van de waterkwaliteit rondom een aantal Waddenzeehavens en de vracht stoffen vanuit een groot aantal spuien naar de Waddenzee en Eems-Dollard.

Extra onderzoek waterkwaliteit Waddenzeehavens
De vraag voor het onderzoek in de havens komt voort uit de KaderRichtlijn Water (KRW), waarin recentelijk een 6-tal Waddenzeehavens zijn aangewezen als apart waterlichaam. Deze havens waren eerst onderdeel van de Waddenzee (een “natuurlijk waterlichaam”). Het aanwijzen van deze havens als apart waterlichaam betekent dat in deze havens ook de waterkwaliteit moet worden gemeten en getoetst aan de normen uit de KRW. Tot op dit moment heeft Rijkswaterstaat (RWS) geen meetpunten in deze havens. Een drietal havens zijn in 2005 bemonstert: Den Helder, Harlingen en Oude Schild (Texel). De bedoeling van dit onderzoek is om een eerste indruk te krijgen van de waterkwaliteit in deze “sterk veranderde waterlichamen”.

Vrachten van zoet naar zout beter in beeld
Sinds jaren bestaat er de behoefte bij RWS om te onderzoeken hoe groot de vrachten van stoffen zijn, die via het zoete water in het Waddengebied terechtkomen. Hier gaat het om chemische stoffen, die opgelost in water zijn of gebonden aan zwevende stof via spuien geloosd worden op de Waddenzee. Veel van deze stoffen zijn slecht oplosbaar maar binden wel goed aan de zwevende stof. Tot nu toe zijn deze stoffen meestal bij de spuien gemeten in water. Daarmee is het nu vaak slecht bekend wat de vracht is van veel prioritaire stoffen (probleemstoffen onder toetsing voor KRW) en de huidige probleemstoffen naar de Waddenzee en Eems-Dollard. Deze vrachten kunnen de oorzaak zijn van het overschrijden van de waterkwaliteitsnormen in de Waddenzee en Eems-Dollard. In de stroomgebiedbenadering van de KRW moet nu ook de vracht uit het bovenliggend deelstroomgebied (zoete watersystemen beheerd door de waterschappen) worden geminimaliseerd om straks te kunnen voldoen aan de normen.
Eind 2005 is er gemeten in de Waddenzee op de spuilocaties bij Harlingen, Den Oever, Kornwerderzand, Den Helder en Lauwersoog en in de Eems-Dollard op de spuilocaties bij het Eemskanaal (Delfzijl), Nieuwe Statenzijl en de Eems (Duitsland). Hierbij zijn de monsters aan de “zoete binnenkant” van deze spuilocaties genomen. Daarmee kunnen de gemeten concentraties van de stoffen worden gecombineerd met het volume te spuien water, zodat er een vracht kan worden berekend.

Analyse monstermateriaal in gang gezet
In beide onderzoeken worden stoffen gemeten zoals PAKs, PCBs, metalen, TBT, TFT  maar ook de meer onbekende stoffen met name de gebromeerde vlamvertragers en de ftalaten. Dit zijn stoffen die goed hechten aan het zwevende stof. Het monstermateriaal wordt zowel in interne laboratoria van RWS als in externe laboratoria verwerkt en geanalyseerd. De resultaten en de rapportages van beide onderzoeken worden in het najaar van 2006 verwacht.

Waddensurvey 2003

In 2003 is een survey gedaan naar de aanwezigheid van ftalaten, gebromeerde vlamvertragers, organotinverbindingen en geperfluoreerde verbindingen in de Noordzee en Waddenzee. De eerste drie stoffen zijn prioritaire stoffen volgens OSPAR en de Kaderrichtlijn Water. Geperfluoreerde verbindingen zijn ‘nieuwe’ aandachtsstoffen. In het onderzoek, uitgevoerd door RIKZ, zijn ook bioassays in zout sediment en zwevend stof uitgevoerd. hiernaast kunt u het rapport downloaden.

Irgarol onderzoek

Een ander voorbeeld van een nieuwe stof is Irgarol. Irgarol wordt onder andere gebruikt als vervangende stof voor TBT in aangroeiwerende verf voor schepen. De meetlokaties staan in kaart hiernaast.

Havenslib

Havenslib uit de havens rond de Waddenzee wordt onderzocht op de aanwezigheid van schadelijke stoffen.

LOES
Al eerder, van 1999 tot 2001 is in Nederland het Landelijk Onderzoek Oestrogene Stoffen (LOES) uitgevoerd. In dit onderzoek is gekeken naar de hormonale werking van stoffen. Deze stoffen kunnen o.a. geslachtsverandering (imposex) bij slakken en vissen veroorzaken. Ook op een aantal punten in de Waddenzee zijn metingen gedaan.

De 3 LOES-meetlocaties in de Waddenzee klik op de afbeelding voor een grotere versie

Bron: RIKZ

Datum:  18 september 2006